Wat hebben we bereikt?

Duurzaamheid en stedelijk beheer

De duurzaamheidsmeter is sinds 2013 vernieuwd en aangevuld met een flink aantal nieuwe vragen. Met een score van 78% neemt Gouda in 2014 een 13e plaats in binnen de top 25 van deelnemende gemeenten. In 2014 is verder gewerkt om duurzaamheid structureel onderdeel te maken van (bedrijfs)processen, bijvoorbeeld door het aanstellen van een energiebeheerder en door implementeren van duurzaamheidsmaatregelen in het onderhoudsprogramma van het gemeentelijk vastgoed. Een “Kernteam Duurzaamheid”, bestaande uit ambassadeurs vanuit een aantal verschillende afdelingen, buigt zich over diverse kwesties op de werkvloer en heeft als motto “wij maken duurzaamheid vanzelfsprekend”.

Maatschappelijk verantwoord ondernemen

Fairtrade gemeente

In 2014 heeft Gouda de titel Fairtrade Gemeente voor 2 nieuwe jaren ontvangen. Wethouder Niezen was in 2014 jurylid voor de Goudse MVO award die op 31 oktober 2014 werd uitgereikt.

Duurzaam Inkopen

De gemeente Gouda is convenantpartner van FSC Nederland waarmee het papier en hout dat wij toepassen voldoet aan deze FSC-standaard. Voor projecten in de openbare ruimte vindt aanbesteding plaats onder gecertificeerde aannemers; drukwerk is afkomstig van een drukker die CO2 neutraal werkt. Gouda koopt, voor de energiebehoefte van haar gebouwen, groene stroom en groen gas in. Bij inkoop passen we minimaal de eisen toe die gepubliceerd zijn op www.pianoo.nl; de landelijke website voor duurzaam inkopen.

Duurzame inkoop richt zich niet alleen op het milieu, maar ook op maatschappelijk welzijn en sociaaleconomische ontwikkeling. Overeenkomstig de Nota Inkoop- en aanbestedingsbeleid vragen wij de opdrachtnemer een deel van de aanbestedingssom (5% van de loonsom) in te zetten voor het creëren van werkgelegenheid (Social Return). Bij grote projecten met internationale inschrijvers is sprake van ondertekening van de verklaring ILO-bepalingen. Deze bevat een verwijzing naar de verdragen en richtlijnen die door de ILO (International Labour Organisation) zijn opgesteld (doel: het bevorderen van internationaal erkende rechten op het gebied van de arbeid).

In 2014 is het Goudse gemeentelijk 'wagenpark' geheel verduurzaamd. De (lease)auto’s rijden op groen gas en eind december zijn de benzinescooters van team Stadstoezicht vervangen door elektrische scooters. Bij vervanging van voertuigen is duurzaamheid een vast uitgangspunt.

Duurzame inrichting en beheer gebouwde omgeving

Duurzaam bouwen

Bij de ontwikkeling van ruimtelijke plannen zijn duurzaamheidaspecten vanaf een zo vroeg mogelijk stadium van belang. In 2011 is de EPC-eis (EnergiePrestatieCoëfficient) voor woningen in het landelijke Bouwbesluit aangescherpt van 0,8 tot 0,6 en eind2014 heeft een aanscherping naar 0,4 plaatsgevonden. Een extra uitdaging voor zowel de markt als de gemeente. Omdat we deze ontwikkeling van eisen in het Bouwbesluit ambitieus genoeg vinden stelt de gemeente geen aanvullende eisen.

Duurzaam bouwen richt zich niet alleen op nieuwbouw. Er is veel grotere milieuwinst te halen wanneer alle eigenaren van bestaande woningen hun woningen verbeteren. Om die reden zijn met de woningcorporaties afspraken gemaakt over de uitvoering van renovatieprojecten, en stimuleert de gemeente inwoners om energiebesparende maatregelen te treffen. Gouwenaren kunnen sinds begin 2012 via de website van de gemeente kijken hoeveel warmte via hun dak uit de woning verdwijnt. Zij kunnen darmee conclusies trekken over de isolatie van de eigen woning. Wanneer particuliere huiseigenaren maatregelen wilden treffen konden ze tot 23 december 2014 een gemeentelijke duurzaamheidslening aanvragen. Gedurende de looptijd zijn 17 aanvragen behandeld. Sinds 2014 is de nationale energiebespaarlening van kracht. Dit is nu de regeling waarvan inwoners in heel Nederland gebruik kunnen maken.

Klimaatbeleid: CO2--neutrale gemeente en stad

In januari 2012 heeft de raad het Actieprogramma Energie 2012-2014, 'op weg naar een CO2 neutraal Gouda' vastgesteld. Het actieprogramma beschrijft de inspanningen om te komen tot een CO2 neutrale stad in 2040 en een CO2 neutrale gemeentelijke organisatie in 2014. Onderdelen van het Actieprogramma die in 2014 werden opgepakt c.q. uitgevoerd zijn: verbeteren van het energiebeheer (waaronder openbare verlichting), een verkenning van de mogelijkheid tot het plaatsen van zonnepanelen op gemeentelijke daken, duurzaam wagenparkbeheer, het plaatsen van een vijftal oplaadpunten voor elektrische auto’s in de nieuwe parkeergarage naast het Huis van de Stad en het compenseren van niet reduceerbare CO2 over het jaar 2013. Het gemeentelijk beleid sluit aan bij de rijksdoelstellingen. Hierin is onder andere het streven naar inkoop van minimaal 75% duurzame energie in 2010 en 100% in 2015 opgenomen. De gemeente Gouda koopt in regionaal verband al sinds 2012 100% groene stroom en groen gas in. De eerder genoemde aanschaf van auto’s op aardgas en elektrische scooters, dragen hier ook op een positieve manier aan bij.

Vergroenen belastingen

In 2014 is in de Heesterbuurt een proef gehouden met een andere manier van afvalinzameling, het zogenaamde omgekeerd inzamelen. Hierbij vindt inzameling van waardevolle afvalstromen steeds meer bij huis plaats en moeten bewoners restafval naar de ondergrondse containers brengen. Hierbij is ruim 2x zoveel plastic ingezameld als voorheen.

Duurzame inrichting en beheer van de openbare ruimte

Begin 2014 is de Leidraad Inrichting Openbare Ruimte (LIOR) als onderdeel van het KOR (Kwaliteitsplan Openbare Ruimte) geactualiseerd. Doelstellingen en de daaraan verbonden voorwaarden zijn aan elkaar gekoppeld. Ook is heeft duurzaamheid meer nadruk gekregen. Zo kennen in een aantal gevallen andere materialen dan hardhout een (nog) meer duurzame én goedkopere toepassing. Bij het vervangen van beschoeiing gebruikt de gemeente bijvoorbeeld een duurzame beschoeiing van recycled kunststof. Kwekers die aan de gemeente beplanting leveren dienen te beschikken over een duurzaamheidscertificaat. Energiebesparend en duurzaam materiaal vervangt verouderde openbare verlichting, waarbij sprake is van een gunstige terugverdientijd. In 2014 zijn de eerste LED-lampen aangebracht. Door in de openbare ruimte gebieden op te hogen ontstaat een langere levensduur voor de hele boven- en ondergrondse infrastructuur. Nieuwe bomen krijgen hierdoor meer groeimogelijkheden en evenals straten en riolen een optimale en langere levensduur. De technische levensduur en bruikbaarheid van wegen, riolen en verlichting is steeds vaker maatgevend voor vervanging, hetgeen kostenbesparend werkt en uiteindelijk minder afval oplevert.

Het merendeel van uitvoering van de specialistische milieutaken met betrekking tot de openbare ruimte (bodem, geluid, luchtkwaliteit, externe veiligheid) is ondergebracht bij de Omgevingsdienst Midden-Holland, die hierover rapporteert in de Jaarrapportage.

Verminderen gemiddelde zakking van de bodem

Gouda heeft een sterk zakkende bodem. Dit komt doordat Gouda op een dikke veenlaag ligt die continu zakt. Deze situatie zorgt voor een kortere levensduur van de infrastructuur en hoge kosten voor het in stand houden daarvan. Tevens zorgt dit voor veel overlast bij bewoners en gebruikers van de stad. Daarnaast heeft een laag liggende openbare ruimte een lagere waterbergende capaciteit waardoor straten eerder kunnen onderlopen.

In 2013 is het Meerjarig UitvoeringsProgramma zakkende bodem (MUP) afgerond. Hiermee is het probleem van de zakkende bodem en zetting in Gouda niet opgelost. Nieuwe ophogingen komen ten laste van het budget voor groot en vervangingsonderhoud van de openbare ruimte. Hiermee concurreren de ophoogprojecten met vervanging van andere delen van de openbare ruimte, zoals bijvoorbeeld verlichting, bruggen en beschoeiingen. In het beheerplan Groot onderhoud en vervangingsonderhoud 2014-2021 is aangegeven welke keuzes gemaakt zijn bij het inzetten van het budget voor groot onderhoud en vervangingsonderhoud.

In samenwerking met vele partners vindt onderzoek plaats naar de effecten van diverse methoden van ophogen. Monitoring levert inzichten en aanbevelingen voor toekomstige meest optimale toepassingen.

Zorgvuldig omgaan met groen in de stad

Gouda is een compacte stad. Dit betekent dat er binnen de gemeentegrenzen relatief weinig ruimte is voor groen of water. Desondanks is Gouda een groene stad en deze uitstraling blijft van belang. Jaarlijks vindt monitoring plaats van het groenoppervlak, evenals het aantal gekapte bomen en herplant (bomenbalans). De ambitie is om het aantal bomen op het peil van 2006 te houden, ondermeer door bij vergunningen in principe altijd een herplantplicht op te leggen. Soms is ook een kwalitatieve afweging mogelijk met een bewuste keuze voor aan kleiner aantal bomen. Die bomen krijgen dan wel een betere leefruimte en ruimte voor groeiontwikkeling.

Aanleg gescheiden rioolstelsel

De Goudse bodem zakt onregelmatig. Dit heeft natuurlijk effecten op het rioolstelsel. Deze lekt op een aantal plaatsen. Nieuwe gescheiden vervangen de oude gemengde rioolstelsels waarbij geen vermenging van schoon regenwater met vuil rioolwater optreedt. Deze vervangingsopgave met de verbetering en verduurzaming van het rioolstelsel vordert gestaag maar is voorlopig nog niet afgerond. Het waterkwaliteitsniveau is inmiddels fors verbeterd. De keuzes en prioriteiten hiertoe zijn vastgelegd in het (verbreed Gemeentelijk RioleringsPlan (vGRP). In 2013 is het vGRP 2009-2013 geëvalueerd en is de actualisatie gestart. Het nieuwe vGRP is in 2014 in ontwerp vastgesteld.